«Tandoğanda Bağırıp Çağırmak
Ebru Sanatı»

Vitray

| 04/19 2007, 05:58

 

 

Vitray (Stained glass). Osmanlılarda revzen-i menkuş, bezeli pencere anlamına gelen vitray, istenen deseni verecek biçimde düzenlenmiş kayıtlar arasına renkli yada boyalı camdan parçalar yerleştirelerek yapılan pencere bezemelerine denir. Alçı pencere ve nakışlı cam bu anlamda kullanılan başka sözcüklerdir. Pencere bezemeciliğinde cam ın bulunuşundan önce türkler de inceltilmiş ve yağlanmış derinin kullanıldığı kaynaklarda belirtilmektedir. Başlangıçta camın ancak küçük boyutlarda üretilebilmesi pencere yüzeylerinin kayıtlarla küçük alanloara bölünmesini gerektirmiş, bu uygulama renkli camlarında katılmasıyla giderek zengin bir pencere bezemesine dönüşmüştür. islam dünyası dışında Bizans ta ve ortaçağ avrupasında Romanesk ve Gotik te çok gelişmiş vitray örnekleri yapılmıştır. Ancak Doğuy la Avrupa  ve Bizans vitrayları arasında gerek düzenlemede gerek yapım sürecinde, farklılıklar görülmektedir. Avrupa da renkli cam ve boyalı cam kullanılırken Türkler salt renkli cam tercih etmişlerdir. Avrupa ve Bizans ın demir, tun kurşun, gibi metalleri özel profillerle çekerek kayıtlarda kullanmalarına karşılık Türkler kayıtları alçıdan yapmış ve metale yer vermemişlerdir. Bizans vitraylarında görülen çapraz ve dik kesişen çizgiler egemendir. Osmanlı döneminde önceleri yuvarlak, oval, fil gözü biçiminde kesilen camlara daha sonra balık pulu, Lale Devri üslubu ve Barok üslup adıyla üç yeni kesim eklenmiştir.
 
Alçı kayıtlı vitrayda Türkler yapılacak işin inceliğine göre değişen iki teknik kullanmışlardır. Birinci teknik büyük cam parçalı az desenli pencerelere uygulanır.  Pencere boşluğundan daha büyük, kalın, yüzeyi düzeltilmiş ve temizlenmiş bir ahşap üstüne pencere ve tasarlanan vitray çizilir. sınırları belirleyen çizginin dışına, kalınlığı verecek olan kadronlar çakılır. Camlar takılacak boşluklardan biraz taşacak biçimde kesilir. Cam gelecek bölmeler yarıya kadar lüleli çamuruyla doldurularak camlar yerlerine yerleştirilir. Üstleri tüm kalınlığı buluncaya kadar lüleli çamuruyla örtülür. Bu işlem bittiğinde cam, çamur kenarlarından biraz taşmış durumdadır. Çamur aralarında kalan boşluklara alçı dökülür. Alçı donduktan sonra çamurlar temizlenir. Özürlü yerler onarılır. Bu teknikte camın çamurdan taşan bölümü alçı kayıtlar içinde bırakılarak bağlantı sağlanmış olunmaktadır. Daha ince ve karmaşık desenli vitraylarda uygulanan ikinci teknikteyse pencere boşluğunu örtecek büyüklükte bir alçı plak dökülmekte, alçı sertleştikten sonra oyularak desen çıkarılmaktadır. Camlar yüzeye konmakta, iki cam arasında kalan kayıt arkalarına, camları da tutacak biçimde alçı dökülmektedir. 
 
 
Etiketleme : Vitray, Vitray sanatı, Vitray nasıl yapılır, Vitray hakkında bilgi, Stained glass, Vitray örnekleri , Vitray yapımı

 

Vitray yapımında kayıtların görüşe engel olmayacak biçimde bakış açısına göre eğimlendirilmeleri gereklidir. Değerli vitrayların dışına düz camdan  yalın bir koruyucu vitray (dışlık) daha takılarak, özenli olan vitrayın (içlik) güneş ,yağmur, rüzgar gibi dış etkenlerden korunması sağlanmıştır.
 
 
 
 

 

 

::):--::-_-::P:shocking::lol::sick::angry::wacko::B):wub::!::?: